Toplum ve birey aras\u0131ndaki ili\u015fki, insanl\u0131k tarihi kadar eski bir tart\u0131\u015fmad\u0131r. Bazen bir bireyin s\u00f6zleri koca bir toplumu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrken, bazen de toplumun de\u011ferleri bireylerin d\u00fc\u015f\u00fcncelerine y\u00f6n verir. Sosyal psikoloji bu dinami\u011fi anlamaya \u00e7al\u0131\u015fan en \u00f6nemli alanlardan biridir ve bu konuda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar bize \u00e7ok \u015fey anlat\u0131r. Bunlardan biri de Solomon Asch\u2019in klasikle\u015fmi\u015f uyum deneyidir.<\/p>\n\n\n\n
Solomon Asch, 1951 y\u0131l\u0131nda bireylerin grup bask\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 inceleyen bir deney ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Deneyin amac\u0131, bir bireyin a\u00e7\u0131k\u00e7a yanl\u0131\u015f olan bir grup karar\u0131na ne \u00f6l\u00e7\u00fcde uyum sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlemekti.<\/p>\n\n\n\n
Deneyde, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n \u00f6n\u00fcne iki kart yerle\u015ftirilir. Bir kartta tek bir \u00e7izgi, di\u011fer kartta ise farkl\u0131 uzunluklarda \u00fc\u00e7 \u00e7izgi (A, B ve C) bulunur. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan, ilk karttaki \u00e7izgiye en yak\u0131n uzunluktaki \u00e7izgiyi se\u00e7meleri istenir. Grup, asl\u0131nda sahte deneklerden olu\u015fur ve yaln\u0131zca bir ki\u015fi ger\u00e7ek kat\u0131l\u0131mc\u0131d\u0131r. Sahte denekler, belirli bir a\u015famadan sonra bilerek yanl\u0131\u015f cevaplar verir. Ger\u00e7ek denek ise genellikle en son yan\u0131tlayan ki\u015fidir.<\/p>\n\n\n\n
Sonu\u00e7lar \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r: Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n %75\u2019i en az bir kez, bariz \u015fekilde yanl\u0131\u015f olan grup yan\u0131t\u0131na uyum sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Ortalama olarak da her \u00fc\u00e7 yan\u0131ttan biri, bireyin kendi fikrine de\u011fil, grubun yanl\u0131\u015f fikrine dayan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu deney bize \u015funu g\u00f6sterir: Toplumun bask\u0131s\u0131, bireyin kendi do\u011frular\u0131n\u0131 bast\u0131rmas\u0131na neden olabilir. Birey yaln\u0131z kalmamak, d\u0131\u015flanmamak ya da yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmamak ad\u0131na kendi bildi\u011finden \u015fa\u015fabilir.<\/p>\n\n\n\n
Asch\u2019in deneyinden yola \u00e7\u0131karak \u015funu s\u00f6yleyebiliriz: Toplumda yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f baz\u0131 de\u011ferler ve inan\u00e7lar, her ne kadar yanl\u0131\u015f olsa da, bireylerin seslerini k\u0131smalar\u0131na yol a\u00e7abilir. Ay\u0131planma, d\u0131\u015flanma ya da hor g\u00f6r\u00fclme korkusu, bireyin kendini ifade etmesini engelleyebilir.<\/p>\n\n\n\n
Ancak burada \u00f6nemli bir detay daha var: Peki ya grubun i\u00e7indeki bireylerden biri toplumda sayg\u0131 g\u00f6ren bir ki\u015fi olsayd\u0131? \u00d6rne\u011fin bir profes\u00f6r, farkl\u0131 bir \u015f\u0131k se\u00e7mi\u015f olsayd\u0131, ger\u00e7ek denek yine \u00e7o\u011funlu\u011fa m\u0131 uyard\u0131, yoksa profes\u00f6r\u00fcn se\u00e7ti\u011fine mi y\u00f6nelirdi?<\/p>\n\n\n\n
Muhtemelen profes\u00f6r\u00fcn se\u00e7imini dikkate al\u0131rd\u0131. Bu da bize bireylerin \u2013\u00f6zellikle toplumda etki g\u00fcc\u00fc olan bireylerin\u2013 toplumu etkileyebilece\u011fini g\u00f6sterir. Birey bazen yaln\u0131zca bir birey de\u011fil, bir toplulu\u011fun ilham kayna\u011f\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n
Toplumun birey \u00fczerindeki etkisi, toplumun e\u011fitim d\u00fczeyi ve ekonomik yap\u0131s\u0131yla da do\u011frudan ili\u015fkilidir. E\u011fitim seviyesi d\u00fc\u015f\u00fck, kaynaklara eri\u015fimi k\u0131s\u0131tl\u0131 bireyler, otorite kar\u015f\u0131s\u0131nda fikir beyan etmekte daha \u00e7ekingen olabilirler. Sosyal uyuma e\u011filim g\u00f6stererek kendilerini g\u00fcvenli alanda tutmay\u0131 tercih ederler.<\/p>\n\n\n\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, e\u011fitim seviyesi y\u00fcksek ve ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce becerileri geli\u015fmi\u015f bireyler, kendi fikirlerini savunmaktan \u00e7ekinmez. Bilgiye ula\u015fman\u0131n kolay oldu\u011fu, d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn desteklendi\u011fi toplumlarda bireylerin etkisi daha belirgin olur. Ancak bu durum, her zaman otoriter yap\u0131lar\u0131n ho\u015funa gitmeyebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnen, sorgulayan bireyler y\u00f6netilmesi zor bireylerdir.<\/p>\n\n\n\n
Toplum da bireyi etkiler, birey de toplumu. Ancak bu etkile\u015fimin y\u00f6n\u00fc ve g\u00fcc\u00fc, d\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131na, bireylerin duru\u015funa ve toplumun yap\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bazen bir ki\u015fi koca bir toplulu\u011fu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilirken, bazen de g\u00fc\u00e7l\u00fc bir topluluk tek bir bireyin sesini susturabilir.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6nemli olan, bireyin kendi d\u00fc\u015f\u00fcncesini ifade edebilece\u011fi \u00f6zg\u00fcr bir ortam\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve toplumu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme cesaretinin desteklenmesidir.<\/p>\n\n\n\n
Sayg\u0131lar\u0131mla,<\/strong> Toplum ve birey aras\u0131ndaki ili\u015fki, insanl\u0131k tarihi kadar eski bir tart\u0131\u015fmad\u0131r. Bazen bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":296,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[10,37,35,23,9,36],"class_list":["post-295","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog-yazisi","tag-bilimsellik","tag-birey","tag-deney","tag-psikoloji","tag-toplum","tag-vahid-shalqini"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akepsikoloji.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/295","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akepsikoloji.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akepsikoloji.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akepsikoloji.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akepsikoloji.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=295"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akepsikoloji.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/295\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":297,"href":"https:\/\/akepsikoloji.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/295\/revisions\/297"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akepsikoloji.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/296"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akepsikoloji.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=295"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akepsikoloji.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=295"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akepsikoloji.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=295"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Psikolojik Dan\u0131\u015fman Vahid Shalqini<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"